تا حالا شده یه اتفاقی برات بیفته و بعدش ساعتها، شاید حتی روزها، خودت رو بابتش سرزنش کنی؟
مثلاً یه اشتباهی کردی و با خودت گفتی: «باز خراب کردم!» «من چرا همیشه همینطوریام؟» «چقدر بیفکرم!» «همه از من بهترن.» «من هیچوقت نمیتونم درستش کنم.»
حالا یه لحظه تصور کن همین اتفاق برای دوست صمیمیت افتاده. اگه دوستت اشتباه کنه، احتمالاً بهش نمیگی «واقعاً چقدر بیعرضهای!» احتمالاً کنارش میشینی و میگی: «اشکالی نداره، پیش میاد. همه ممکنه اشتباه کنن. خودتو اینقدر سرزنش نکن. دوباره امتحان کن.»
پس یه سؤال مهم این وسط وجود داره: چرا وقتی پای خودمون وسطه، اینقدر بیرحم میشیم؟
چرا برای بقیه مهربونیم، اما برای خودمون سختگیرترین آدم دنیا میشیم؟
واقعیت اینه که خیلی وقتها کسی که بیشتر از همه خستهمون میکنه، خودمونه. نه به خاطر اینکه آدم بدی هستیم، فقط چون یاد نگرفتیم چطور با خودمون مهربون باشیم.
مهربانی با خود یعنی وقتی اشتباه میکنیم، وقتی خستهایم، وقتی شکست میخوریم یا حتی وقتی از خودمون راضی نیستیم، دست از دوست داشتن و احترام گذاشتن به خودمون نکشیم. یعنی یاد بگیریم توی روزهای سخت، خودمون رو تنها نذاریم.
مهربانی با خود یعنی وقتی زندگی اونطوری که میخوای پیش نمیره، به جای اینکه شروع کنی به کوبیدن خودت، یه لحظه وایسی و بگی: «خب… الان شرایط سخته. ببینیم چطور میتونم از پسش بربیام.»
یعنی اگر یه اشتباهی کردی، به جای «من همیشه خراب میکنم» بگی «این بار اشتباه کردم. میتونم بفهمم کجاش اشتباه بود و دفعه بعد بهتر عمل کنم.»
اگر خستهای، به جای «چرا اینقدر بیحالم؟ بقیه دارن کاراشونو انجام میدن!» بگی «من خستهام. شاید واقعاً به یه استراحت کوچیک نیاز دارم.»
اگر کسی تو رو نپذیرفت، به جای «پس حتماً من مشکلی دارم» بگی «ممکنه من و اون آدم مناسب هم نباشیم. این اتفاق قرار نیست ارزش منو تعیین کنه.»
مهربانی با خود یعنی بدون اینکه بخوای خودت رو گول بزنی، واقعیت رو ببینی. یعنی اشتباهت رو بپذیری، ولی خودت رو به خاطر اون اشتباه له نکنی.
خیلیهامون از بچگی یه چیزهایی یاد گرفتیم که باعث شده با خودمون سختگیر باشیم. شاید زیاد شنیده باشیم: «ببین فلانی چقدر بهتر از توئه»، «باید بیشتر تلاش کنی»، «این که کاری نکردی!» یا «تو میتونی بهتر از این باشی.»
کمکم این صداها میرن توی ذهنمون. بعد یه جایی میبینیم دیگه کسی لازم نیست ما رو سرزنش کنه. خودمون این کار رو انجام میدیم.
یه اشتباه کوچیک میکنیم و ذهنمون میگه: «دیدی؟ باز خراب کردی.»
یه رابطه تموم میشه: «هیچکس منو دوست نداره.»
یه روز حال خوبی نداریم: «زندگی من همیشه همینه.»
ما کمکم یک اتفاق رو تبدیل میکنیم به هویت خودمون. در حالی که تو اشتباهت نیستی. تو شکستت نیستی. تو نظر یه نفر درباره خودت نیستی. تو یه آدمی که ممکنه اشتباه کنه، زمین بخوره، خسته بشه، دوباره بلند شه و دوباره شروع کنه.
شاید وقتی درباره مهربانی با خود حرف میزنیم، بگی: «خب اگه زیادی به خودم توجه کنم، خودخواه نمیشم؟»
نه.
مهربانی با خود اصلاً به معنی بیتوجهی به دیگران نیست. خودخواهی یعنی فقط خودت رو ببینی و نیاز و احساس بقیه برات مهم نباشه. ولی مهربانی با خود یعنی خودت رو هم در کنار بقیه ببینی.
گاهی مهربانی با خود یعنی بگی: «نه، این بار نمیتونم.» «الان خستهام.» «این حرفت منو ناراحت کرد.» «من با این موضوع راحت نیستم.» «الان به کمی زمان برای خودم نیاز دارم.»
اینها خودخواهی نیست. اینها یعنی داری یاد میگیری برای خودت هم ارزش و احترام قائل باشی.
اگر مدام خودت رو با بقیه مقایسه میکنی، اشتباهاتت رو بارها توی ذهنت مرور میکنی، موفقیتهات رو جدی نمیگیری، برای استراحت کردن احساس گناه میکنی یا فکر میکنی باید همیشه قوی باشی، احتمالاً لازم داری کمی رابطهات با خودت رو دوباره بررسی کنی.
ما معمولاً پشت صحنه زندگی خودمون رو با ویترین زندگی بقیه مقایسه میکنیم. طبیعی هم هست که توی این مقایسه احساس کنیم کم آوردیم.
اشتباه باید تبدیل به تجربه بشه، نه زندان.
اول از همه حواست به حرفهایی که با خودت میزنی باشه.
اگر گفتی «من چقدر احمقم»، مکث کن و بگو: «این تصمیمم درست نبود، ولی میتونم ازش یاد بگیرم.»
به جای «من هیچوقت موفق نمیشم» بگو: «من هنوز به چیزی که میخوام نرسیدم.» همین کلمه «هنوز» خیلی مهمه، چون یعنی داستان تموم نشده.
یه تمرین دیگه اینه که با خودت مثل دوست صمیمیت حرف بزنی. هر وقت خیلی از خودت ناراحت شدی، از خودت بپرس: «اگه بهترین دوستم جای من بود، چی بهش میگفتم؟» همون جمله رو به خودت بگو.
همچنین اجازه بده گاهی خسته باشی. قرار نیست همیشه پرانرژی و باانگیزه باشی. گاهی بهترین کاری که میتونی برای خودت انجام بدی اینه که کمی آرومتر حرکت کنی.
یکی از مهمترین شکلهای مهربونی با خود، نه گفتنه.
اگر همیشه میترسی کسی ناراحت بشه، ممکنه خودت رو بارها نادیده بگیری.
ناراحت شدن یک نفر از «نه» شنیدن، همیشه به این معنی نیست که تو آدم بدی هستی.
تو حق داری وقتت رو مدیریت کنی، انرژیات رو حفظ کنی و همیشه در دسترس نباشی.
گاهی فقط بگو: «این بار نمیتونم.» همین. لازم نیست برای هر «نه» ده دقیقه توضیح بدی.
ممکنه امروز به چیزی که میخواستی نرسی، ولی این به معنی شکست کامل نیست.
شاید امروز فقط یک قدم برداشتی. شاید دوباره شروع کردی. شاید با وجود ترست جلو رفتی. شاید برای اولین بار از خودت دفاع کردی. شاید بالاخره به چیزی که اذیتت میکرد «نه» گفتی.
اینها هم موفقیته.
همه موفقیتها مدال و جایزه ندارن. بعضی موفقیتها فقط توی دل خودت اتفاق میافتن.
این موضوع مخصوصاً توی شبکههای اجتماعی خیلی مهمه.
یکی ماشین جدید خریده، یکی ازدواج کرده، یکی سفره، یکی خونه خریده، یکی کسبوکارش رو راه انداخته. بعد به زندگی خودت نگاه میکنی و میگی: «من چرا هیچکدوم اینا رو ندارم؟»
ولی تو داری چند ثانیه از زندگی یه نفر رو با تمام زندگی خودت مقایسه میکنی.
به جای اینکه بپرسی «چرا من مثل اون نیستم؟» بپرس: «من نسبت به گذشته خودم چقدر جلو رفتم؟» این سؤال خیلی سالمتره.
وقتی اشتباه میکنی، لازم نیست خودت رو مجازات کنی.
سه تا سؤال از خودت بپرس:
«چی شد؟»
«چی ازش یاد گرفتم؟»
«دفعه بعد چی رو متفاوت انجام میدم؟»
درس رو بردار و ادامه بده. قرار نیست هر بار زمین خوردی، همونجا چادر بزنی و برای همیشه بمونی!
خودمراقبتی فقط خرید کردن یا رفتن به کافه نیست.
گاهی خودمراقبتی یعنی زودتر بخوابی، کمی از گوشی فاصله بگیری، غذای درست بخوری، با کسی که دائماً حالت رو بد میکنه فاصله بگیری، کمی تنها باشی، کتاب بخونی، قدم بزنی، موسیقی گوش بدی یا با یک آدم امن حرف بزنی.
اگر مسئلهای خیلی سنگینه، کمک گرفتن از یک متخصص هم میتونه بخشی از مراقبت از خودت باشه.
خودمراقبتی یعنی به خودت بگی: «من هم مهمم.»
گاهی وقتی عاشق کسی میشیم، اونقدر حواسمون به حال اون آدم هست که خودمون رو فراموش میکنیم.
میپرسیم: «اون ناراحت نباشه. اون خسته نباشه. اون چی میخواد؟ اون از من راضی هست؟»
ولی یه سؤال رو فراموش میکنیم: «من چی؟»
من ناراحت نیستم؟ من خسته نیستم؟ من چیزی نمیخوام؟ من از این رابطه احساس آرامش میکنم؟
رابطه سالم قرار نیست به قیمت حذف کردن خودت ساخته بشه.
تو میتونی کسی رو خیلی دوست داشته باشی و در عین حال خودت رو هم دوست داشته باشی. میتونی محبت کنی و مرز داشته باشی. میتونی ببخشی، اما هر رفتاری رو تحمل نکنی.
خیلی از خانمها از بچگی با کلی «باید» بزرگ میشن.
باید دختر خوبی باشی. باید همسر خوبی باشی. باید مادر خوبی باشی. باید همیشه مرتب باشی. باید صبور باشی. باید حواست به همه باشه. باید همه رو راضی نگه داری.
و وسط تمام این «بایدها»، گاهی یه نفر فراموش میشه: خودِ تو.
تو فقط همسر کسی نیستی. فقط مادر کسی نیستی. فقط دختر کسی نیستی. تو قبل از همه این نقشها، یه انسانی با احساسات، نیازها، آرزوها و خستگیهای خودتی.
پس اگر خستهای، خجالت نکش. اگر گاهی دلت میخواد تنها باشی، احساس گناه نکن. اگر نیاز داری به خودت برسی، خودت رو سرزنش نکن. تو هم حق داری حال خودت خوب باشه.
تمرین اول: برای خودت نامه بنویس.
یه کاغذ بردار و فرض کن بهترین دوستت دقیقاً شرایط تو رو داره. خستهست، یه اشتباهی کرده و از خودش ناراضیه. حالا بنویس اگر دوستت بود، چی بهش میگفتی؟ بعد اسم دوستت رو پاک کن و اسم خودت رو بذار. همون حرفها رو به خودت بگو.
تمرین دوم: سه چیز خوب امروزت رو بنویس.
قبل از اینکه بخوابی، سه تا چیز کوچیک بنویس که امروز خوب انجام دادی. لازم نیست اتفاق بزرگی باشه. این تمرین کمک میکنه ذهنت فقط دنبال ایرادهای تو نباشه.
تمرین سوم: یک جمله مهربونانه برای خودت انتخاب کن.
«من لازم نیست کامل باشم.»
«من حق دارم استراحت کنم.»
«اشتباه کردن یعنی انسان بودن.»
«من هنوز در حال یاد گرفتنم.»
«ارزش من فقط به موفقیتهام نیست.»
«من میتونم با خودم مهربونتر باشم.»
نه. این یکی از بزرگترین سوءتفاهمهاست.
مهربونی با خود یعنی مسئولیتهات رو رها کنی؟ نه.
مهربانی با خود یعنی شرایطت رو بشناسی و با خودت واقعبین باشی.
مثلاً اگر امروز واقعاً خستهای، شاید به جای اینکه سه ساعت کار کنی، یک ساعت کار مفید انجام بدی. اما این با رها کردن زندگی فرق داره.
گاهی اتفاقاً وقتی دست از سرزنش کردن خودمون برمیداریم، انرژی بیشتری برای ادامه دادن پیدا میکنیم.
اعتماد به نفس فقط این نیست که بگی «من خیلی عالیام.»
یه بخش مهمش اینه که بدونی: «حتی اگه شکست بخورم، خودم رو تنها نمیذارم.»
وقتی بدونی اگر اشتباه کنی قرار نیست خودت رو تحقیر کنی، راحتتر ریسک میکنی، راحتتر یاد میگیری و راحتتر دوباره شروع میکنی.
لازم نیست همین امروز عاشق خودت بشی.
گاهی حتی گفتن جمله «من خودم رو دوست دارم» برامون سخته. اشکالی نداره.
از یه جمله کوچیکتر شروع کن:
«من تصمیم میگیرم با خودم دشمن نباشم.»
همین.
بعد کمکم یاد میگیری خودت رو بپذیری، نقاط قوتت رو ببینی و با ضعفهات هم مهربونتر بشی.
امروز با خودت یه قرار بذار.
قرار نیست دیگه هیچوقت اشتباه نکنی. قرار نیست همیشه قوی باشی. قرار نیست همیشه انگیزه داشته باشی.
فقط یه قول به خودت بده:
«وقتی زندگی سخت شد، خودم رو تنها نمیذارم.»
وقتی شکست خوردم، خودم رو تحقیر نمیکنم.
وقتی خسته شدم، به خودم اجازه استراحت میدم.
وقتی اشتباه کردم، ازش یاد میگیرم.
وقتی کسی منو نپذیرفت، ارزش خودم رو زیر سؤال نمیبرم.
و وقتی حس کردم کافی نیستم، به خودم یادآوری میکنم:
«برای ارزشمند بودن، لازم نیست کامل باشم.»
شاید سالهاست حواست به همه بوده. حواست به خانواده بوده، حواست به همسرت بوده، حواست به بچهها بوده، حواست به دوستات بوده، حواست به کار و زندگی بوده.
اما یه نفر وسط این همه حواسجمعی فراموش شده: خودت.
شاید وقتشه یکم هم حواست به خودت باشه.
اگه خستهای، خودت رو سرزنش نکن.
اگه اشتباه کردی، خودت رو تحقیر نکن.
اگه شکست خوردی، خودت رو رها نکن.
اگه یه روز حال خوبی نداشتی، فکر نکن مشکلی داری.
تو انسانی.
قرار نیست همیشه قوی باشی.
قرار نیست همیشه بهترین تصمیم رو بگیری.
قرار نیست همیشه همه ازت راضی باشن.
تو حق داری خسته باشی.
حق داری اشتباه کنی.
حق داری دوباره شروع کنی.
حق داری نه بگی.
حق داری برای خودت وقت بذاری.
و مهمتر از همه:
«حق داری بدون اینکه کامل باشی، خودت رو دوست داشته باشی.»
مهربانی با خود از یه اتفاق بزرگ شروع نمیشه. گاهی فقط از یه جمله کوچیک شروع میشه:
«امروز میخوام یکم بیشتر هوای خودم رو داشته باشم.»
پس از امروز، وقتی زمین خوردی، به جای اینکه خودت رو سرزنش کنی، دست خودت رو بگیر.
وقتی خسته شدی، به جای اینکه به خودت بگی «باز کم آوردم»، بگو:
«اشکالی نداره، یکم استراحت میکنیم و دوباره ادامه میدیم.»
تو سالها صدای منتقد درونت رو شنیدی. حالا بذار یه صدای مهربونتر هم توی ذهنت شکل بگیره.
صدایی که وقتی زمین خوردی، آروم بهت بگه:
«بلند میشیم… من کنارتم.» 🤍
اگه این حرفها یه جایی از دلت رو قلقلک داد و حس کردی بعضی از این جملهها دقیقاً درباره خودته، پیشنهاد میکنم اپیزود «مهربانی با خود» رو هم گوش بدی.
چند دقیقه برای خودت وقت بذار. گوشی رو کنار بذار، یه جای آروم بشین و فقط گوش کن.
شاید این چند دقیقه همون مکثی باشه که مدتهاست بهش نیاز داری.
گاهی ما بیشتر از اینکه به یک راهحل جدید نیاز داشته باشیم، به این نیاز داریم که برای چند دقیقه دست از جنگیدن با خودمون برداریم.
خودت رو فراموش نکن. تو هم بخشی از زندگی خودتی. 🌱
اشتراک گذاری در:
